مقدمه
درمان آسیبهای شدید مفصل گیجگاهیفکی یا TMJ همیشه ساده نیست. در مواردی که مفصل دچار تخریب پیشرفته، درد مزمن و محدودیت حرکتی شدید شود، یکی از گزینههای درمانی، استفاده از پروتز مفصل فک است. این روش در سالهای اخیر بهعنوان روشی دقیقتر و پیشرفتهتر مورد توجه قرار گرفته است.
پروتز سفارشی TMJ چیست؟
پروتز سفارشی TMJ نوعی پروتز مفصلی است که بر اساس ساختار فک و مفصل هر بیمار طراحی میشود. برخلاف پروتزهای آماده، طراحان این مدل را با استفاده از دادههای تصویربرداری و طراحی دیجیتال میسازند تا انطباق بیشتری با آناتومی بیمار داشته باشد.
نقش CT Scan و طراحی دیجیتال
ابتدا متخصص رادیولوژی از بیمار CT Scan میگیرد و سپس تصاویر را به مدل سهبعدی تبدیل میکند. سپس با کمک طراحی دیجیتال و CAD/CAM، پروتز متناسب با مفصل بیمار طراحی میشود. این فرآیند باعث افزایش دقت و بهبود هماهنگی پروتز با ساختار فک میشود.
پرینت سهبعدی در ساخت پروتز TMJ
پس از طراحی، پروتز با استفاده از پرینت سهبعدی یا ساخت افزایشی تولید میشود. فناوری پرینت سهبعدی امکان ساخت قطعات سفارشی را فراهم میکند. یکی از مهمترین مزایای آن، دقت بالا در تولید پروتزهای شخصیسازیشده است.
اجزای اصلی پروتز سفارشی TMJ
پروتز معرفیشده در این مطالعه از سه بخش تشکیل شده بود:
فوسا کامپوننت
از جنس UHMWPE ساخته شده است.
کندیلار هد
این بخش از آلیاژ Co-Cr-Mo تشکیل شده است.
مندیبولار هندل
این قسمت از Ti6Al4V ساخته شده است.
ترکیب این مواد باعث ایجاد استحکام، دوام و سازگاری مناسب برای استفاده بالینی میشود.
نتایج بالینی
در این مطالعه، 12 بیمار با آرتروز پیشرفته مفصل فک مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که استفاده از پروتز سفارشی TMJ منجر به کاهش قابل توجه درد، بهبود عملکرد فک، افزایش توانایی باز کردن دهان و بهتر شدن وضعیت رژیم غذایی شد. میانگین MIO (بازشدگی دهان) از 26.42 میلیمتر قبل از عمل به 39.25 میلیمتر در 12 ماه پس از جراحی رسید که بهبود چشمگیری را نشان میدهد.
ایمنی و پایداری پروتز
یکی از نکات مهم این پژوهش، نتایج خوب ایمنی بود. در پیگیری بیماران:
- عفونتی گزارش نشد
- لقشدگی وشکستگی مشاهده نشد
- پروتز جابجا نشد
- اکلوژن پایدار باقی ماند
- ترمیم زخمها مناسب بود
این یافتهها نشان میدهد که پروتز سفارشی TMJ میتواند گزینهای ایمن و مؤثر در بیماران مناسب باشد.
جمعبندی
پروتز سفارشی TMJ با پرینت سهبعدی، ترکیبی از تصویربرداری دقیق، طراحی دیجیتال و ساخت پیشرفته است. این روش در بیماران مبتلا به تخریب شدید مفصل فک میتواند به کاهش درد، بهبود عملکرد و افزایش بازشدگی دهان کمک کند. به همین دلیل، این تکنولوژی یکی از مسیرهای مهم آینده در بازسازی مفصل گیجگاهیفکی محسوب میشود.
منبع: https://link.springer.com/content/pdf/10.1186/s12967-018-1759-1.pdf
